Waarom ik 'nee' zei tegen Europa

Het ligt al een jaar lang dreigend op mijn nachtkastje. 1222 pagina’s die iedere avond voordat ik ga slapen tegen me fluisteren. Eens in de zoveel weken blaas ik het stof van de omslag. Net als de schrijver in het boek het stof van zijn onderwerpen blaast, zodat de oude glans uit vervlogen tijden weer even zichtbaar wordt. Al een paar maal werd het gefluister me te veel, alsof ik kriebel had op mijn rug en er niet bij kon, en zette ik het boek terug in de kast. Maar dan belandde het na het tijdje toch weer naast mijn bed.

Ondertussen waren er anderen. Minder dik. Verleidelijk. Met verhalen over het heden en luchtige woorden over spanning en seks. Die 1222 pagina’s werden mijn bord met spruitjes; ik weet dat het goed voor me is, maar toch heb ik liever patat. Het was alsof ik iedere avond naar de Gouden Kooi zat te kijken, terwijl ik met één druk op de knop het nieuws aan had kunnen zetten.

Vorige week stond ik voor de zoveelste keer op het punt om Europa in te trekken en te lezen waarom de moord op de Oostenrijkse kroonprins in Sarajevo het begin zou blijken van één van de bloedigste eeuwen ooit. Maar op het moment dat mij geen enkel excuus meer restte om het meesterwerk van Geert Mak niet te lezen, gebeurde er iets wonderlijks: ik las dat de VPRO in het najaar de verfilming van ‘In Europa’ op televisie gaat brengen. In 35 uitzendingen van een half uur volgt de kijker Geert Mak op zijn reis door Londen, Volgograd en Madrid, langs de bunkers van Berlijn en het bruisende Wenen. Ik begon meteen te rekenen: 35 maal een half uur betekent dat ik in 17,5 uur Europa door kan zijn. Terwijl ik daar lezend toch zeker 30 uur over doe. ‘Eén kijker hebben jullie al’, dacht ik opgelucht, terwijl ik op internet tevergeefs probeerde te achterhalen wanneer die serie dan zou beginnen.

Maar toen ik even later teletekst wilde raadplegen en daarvoor op de afstandsbediening een willekeurige knop indrukte, verscheen plotseling het beeld van die vervloekte Gouden Kooi. En hoe snel ik ook doorschakelde, het schuldgevoel knaagt sindsdien harder dan ooit. Het drukt op mijn gemoed en op mijn nachtkastje. Dat boek moet ik lezen en nu heb ik daar bovendien nog maar tot het najaar voor.