Terug aan de natuur

Het is ochtend in Ganzedijk, nabij Finsterwolde in Noordoost-Groningen. In een sloot dobberen twee zwanen. Wanneer ze zich oprichten, steken hun lange nekken uit de nevel omhoog als witte periscopen. Ondertussen vallen in de Gazastrook zeventig doden, wordt Rusland weer een dictatuur en houdt Geert Wilders Nederland in de greep met zijn naderende première.
       Het zal de inwoners van Ganzedijk allemaal een zorg zijn. Vorige week kregen zij te horen dat hun dorp ophoudt te bestaan. Tenminste, als het aan het bestuur ligt van de gemeente waaronder Ganzedijk valt. Leegstand heeft het dorp veranderd in een spookstadje. 'Teruggeven aan de natuur', luidde het oordeel. Ik wist helemaal niet dat het kon: een dorp opheffen. Maar het heeft wel iets. Ik rij regelmatig door dorpen die ik best aan de natuur zou willen teruggeven. Hoppa, de hele boel met de grond gelijk en een kudde Schotse Hooglanders erop. Is het niet aardiger om eerst de plaatselijke bevolking te evacueren? Niet in alle gevallen.
       Natuurlijk zijn er - naast de huidige inwoners - ook tegenstanders van het radicale plan. Raadsleden, Kamerleden. Allemaal heel nobel natuurlijk, maar ik betwijfel of ze ooit in Ganzedijk zijn geweest. En dan bedoel ik niet dat ze er (op instructie van TomTom) in de zomer wel eens met de cabrio doorheen zijn gereden op weg naar de Duitse autobahn. Nee, laat ze eens een weekje logeren in één van die leegstaande bouwkundige hoogstandjes uit 1960. In november, als het de hele week regent en het passeren van bus 618 het hoogtepunt van de dag is. Dan wil ik ze nog wel eens horen.
       Maar toch. Ganzedijk. Het uiteinde van de wereld. Oke, van Nederland dan. Genoeg om mijn fantasie te prikkelen. (Al is daar niet zoveel voor nodig.) Het dorp ontstond aan het einde van de achttiende eeuw toen landarbeiders, vissers en kleine boeren zich langs de Dollarddijk vestigden. Het heette van oorsprong Garstdijk, maar werd later vernoemd naar, zoals een schoolmeester uit Finsterwolde het pleegde te zeggen: "de menigvuldige ganzen, welke gemakkelijk op het buitenland konden grazen, en die den bewoners, wier huizen nevens den dijk staan, tot hun bestaan dienden". Ik twijfel er geen seconde aan. Mensen die 'wier huizen nevens den dijk staan' zeggen, hebben altijd gelijk.
       Generaties groeiden er op. Eerlijke mensen te midden van de natuur. Ze werden er geboren en ze gingen er dood. Nu komt daar misschien een einde aan en gaat Ganzedijk voorgoed de geschiedenisboeken in. Waarmee je als voormalig inwoner overigens wel een origineel antwoord hebt als mensen vragen waar je vandaan komt, maar dat terzijde.
       De zwanen zijn op de oever geklommen. Ze trekken grote plukken gras uit het land. Het schijnt dat zwanen in gevangenschap er nooit zo trots en elegant uitzien als in het wild. Of dat ook geldt voor Ganzendijkers weet ik niet, maar ik ben benieuwd wat er gebeurt als je die zomaar uit hun huizen haalt en in een flat zet. Dan kun je ze misschien nog beter met huis en al met de grond gelijk maken.